Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα μέλμπεργκ μ.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα μέλμπεργκ μ.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

20251130

μ. τάπανινεν : από το "δωμάτιο των πουλιών"


 

 

 

 

 

 

 

 

 

Μαρία Τάπανινεν [Maria Tapaninen]  

 

μετάφραση από τα σουηδικά: Μαργαρίτα Μέλμπεργκ 

 

 

Το δωμάτιο των πουλιών [αποσπ.]

 

Η πλάτη σου είναι ψηλή και κάπως κυρτή. Καλύπτει σχεδόν όλον τον διάδρομο. Σε ακολουθώ στο δωμάτιο, στο βάθος. Ο διάδρομος είναι στενόμακρος και γυμνός. Στο τέλος οδηγεί αριστερά και μετά από μια στροφή 90 μοιρών απομένει μόλις ένα μέτρο ως την πόρτα. Η ματιά μου πέφτει πάνω στον αυχένα και στους ώμους σου. Δεν στρέφεσαι μέχρι να περάσουμε το κατώφλι. Μετά κλείνεις την πόρτα. 

                                   

Κάθεσαι στο μισοσκόταδο, σε μια μικρή εσοχή του τοίχου που χωρίζει τον διάδρομο από την καρέκλα σου. Σε τυλίγει η ταπετσαρία του τοίχου, σχεδόν γίνεσαι ένα κομμάτι του. Η καρέκλα σου είναι μαύρη με ψηλή πλάτη, μπορείς να περιστρέφεσαι λίγο, αλλά έναν ολόκληρο κύκλο είναι αδύνατον. Δεν θα σου ήταν χρήσιμη αυτή η κίνηση. Ο ρόλος σου είναι να κάθεσαι με την πλάτη στον τοίχο, με το πρόσωπο στραμμένο σε μένα. Καμπουριάζω, λυγίζω τα πόδια κάτω από την καρέκλα μου εισπνέοντας τον χρόνο του δωματίου που είναι δικός μου. 

                                     

[…] 

                                   

Το παράθυρο πίσω από τον ώμο μου προβάλλει βροχή πάνω στα μάγουλά σου. Κλείνεις τα μάτια, τα βλέφαρα πεταρίζουν, τα δάχτυλα αναζητούν το ένα τ’ άλλο. Κάμπτονται σχηματίζοντας θόλο, λειψό φως τρεμοπαίζει ανάμεσα στις καμάρες. 

Το βλέμμα σου κρυμμένο, φανερό, κρυμμένο. 

                                   

«Γιατί είσαι εδώ;» Ρωτάς. 

Κρατούσα μια φωτιά στα χέρια μου, ξέφυγε, πυρπόλησε το δάσος μας και μεταμόρφωσε τα δέντρα σε καρβουνιασμένα γλυπτά. Ο αέρας παρέσερνε τα καμένα δέντρα, έφερνε άγνωστα πουλιά. Άγρια, τρελαμένα πετούν χωρίς φωλιές, πουθενά δεν μπορούν να σταθούν και να ξαποστάσουν, πρέπει να κινούνται χωρίς σταματημό για να μη θυμούνται, να μην επιστρέφουν. Τα πουλιά διασταυρώνονται πάνω από το κεφάλι μου, χωρίς καμιά δυσκολία διασχίζουν το μέτωπο, τ’ αυτιά, τον σβέρκο και τη μύτη μου. Έτσι μεταμορφώνουν το κεφάλι μου σε φωλιά αστέγων. 

[…] 

           

~

                       

Η Μαρία Τάπανινεν γεννήθηκε το 1946 στο Kiuruvesi της Φινλανδίας. Σπούδασε βιβλιοθηκονομία και δημιουργική γραφή. Από το 1970, ζει και εργάζεται στην Σουηδία. Πρωτοεμφανίστηκε στα σουηδικά γράμματα το 2001 με το μυθιστόρημα Στη λίμνη των κορυδαλλών. Μεταφράζει από τα σουηδικά και τα φινλανδικά. Μεταξύ άλλων, έχει μεταφράσει ποιήματα των Sirkka Turkka και Eeva-Liisa Manner στα σουηδικά. Το 2025, εκδόθηκε η ποιητική συλλογή της Το δωμάτιο των πουλιών. 

Η Μαργαρίτα Μέλμπεργκ γεννήθηκε το 1951 στον Πειραιά· ζει και εργάζεται στην Σουηδία και την Ελλάδα. Είναι Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Λουντ, και δίδαξε ως βοηθός στην έδρα Νεοελληνικών Σπουδών των Πανεπιστημίων της Στοκχόλμης και της Ουψάλα. Έχει μεταφράσει έργα Στρίντμπεργκ, Ίψεν, Ντάγκερμαν, Σέντερμπεργκ, σύγχρονους Σουηδούς ποιητές κ.ά., και έχει γράψει κείμενα για Σουηδούς πεζογράφους και ποιητές. Το 1995-2019, εργάστηκε ως Μορφωτική Σύμβουλος στην Πρεσβεία της Ελλάδας στη Σουηδία. Το 2022, έλαβε το Βραβείο Στρίντμπεργκ. Προσεχώς, αναμένεται η μετάφρασή της της ποιητικής συλλογής Ελπίζω, είπε η χήνα, της Νορβηγίδας Γκρού Ντάλε (εκδ. Περισπωμένη).

 

 

*** Πατήστε εδώ για τα περιεχόμενα του τεύχους ***

 

20120606

ιούν. 2012 _ μαργαρίτα μέλμπεργκ : ο τράνστραιμερ και οι άλλοι

























Ι
Δεχτήκαμε να δείξουμε τα σπίτια μας.
Ο επισκέπτης σκέφθηκε: Καλά περνάτε.
Οι τρώγλες μέσα σας υπάρχουν.
ΙΙ
Μέσα στην εκκλησία: Τόξα και θόλοι
λευκοί σαν γύψος, σαν γύψινος επίδεσμος
γύρω από το σπασμένο χέρι της πίστης.
...
ΙV
Αλλά οι καμπάνες πρέπει να θαφτούν κάτω στη γη.
Κρέμονται από τις σιδεριές των υπονόμων.
Ηχούν κάτω απ’ τα βήματά μας. [1]
...

Το νησί στρέφεται
υψώνεται
ένα δώρο από τον κάτω κόσμο.
Μαύρα σύκα που ωριμάζουν
Πρώιμα
κρέμονται βαριά, στάζοντας μέλι
πάνω στα κλαδιά
σκοτεινά φαναράκια
Υπάρχει ένα σύκο
για κάθε άνθρωπο που δεν
θα δραπετεύσει. [2]


Έπειτα μου έδειξες ένα ιδεόγραμμα
που έμοιαζε με πριόνι
ή με το φυτό που ονομάζεται «είμαι ντροπαλός»
Αυτό σημαίνει «εγώ» είπες
Αποτελείται από έναν άνθρωπο και ένα όπλο
Για να γίνεις εγώ
πρέπει να οπλιστείς
Ο Τσένγκις Χάν είχε τα άλογα, τα βέλη του
Ο Βούδας μπορούσε να διασχίσει το νερό
πάνω σε λεπτό καλάμι
Κι ο Μάο γράφει ποίηση και πολεμά
Τι γίνεται όμως αν δεν έχεις κανένα όπλο, ρώτησα
Τότε είσαι ζώο ανυπεράσπιστο
ανά πάσα στιγμή μπορεί να σε σφάξουν
Θυμήσου: το να ξέρεις μία τέχνη
Είναι και αυτό ένα όπλο, το καλύτερο [3]
...


[1] Τούμας Τράνστραιμερ, Η ΣΚΟΡΠΙΑ ΕΝΟΡΙΑ, "Σύγχρονη σουηδική ποίηση", πρόλογος - επιλογή - μετάφραση: Μ. Μέλμπεργκ, επιμέλεια: Κ.Γ. Παπαγεωργίου, Γνώση, 1994.
[2] Γιάσιμ Μοχάμεντ, "Στο στόμα σου", ανέκδοτη μτφρ. τής Μ.Μ.
[3] Λι Λι, ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΣ ΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΝΑ ΜΟΥ ΕΞΗΓΕΙ TA ΚΙΝΕΖΙΚΑ ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, "Από καταβολής κόσμου", ανέκδοτη μτφρ. τής Μ.Μ.


























Στην εκδήλωση που έκλεισε την πρώτη περιόδο, 2011-2012, του "μτλγ", την Τετάρτη 6 Ιουνίου 2012 -εθνική εορτή της Σουηδίας- στις 7:00 μ.μ., στο "104" Κέντρο Λόγου & Τέχνης (Θεμιστοκλέους 104, Εξάρχεια, Αθήνα), διάβασε στα σουηδικά η ηθοποιός Εύα Στυλάντερ, και στα ελληνικά, η Μαργαρίτα Μέλμπεργκ, μεταφράστρια των ποιημάτων.

Η περιδιάβασή τους στην σουηδόφωνη ποίηση του 20ου και του 21ου αιώνα έκανε τρεις στάσεις:


Μετά από μια σύντομη εισαγωγή με τους ‘προδρομικούς’ –για διαφορετικούς λόγους– Εμάνουελ Σβέντεμποργκ (1688-1772) και Έντιτ Σέντεργκραν (1892-1923), ...

... 1η Στάση...

... στην γενιά του 1940: Στιγκ Ντάγκερμαν, Έρικ Λίντεγκρεν, Κάριν Μπόγιε - η οποία έγραψε και το συγκλονιστικό ποίημα



ΝΑΙ, ΠΟΝΑΕΙ


Ναι, πονάει όταν σκάζουν τα μπουμπούκια.
Αλλιώς γιατί να δίσταζε η άνοιξη;
Αλλιώς γιατί η φλογισμένη επιθυμία μας
να κείτεται σαβανωμένη κάτω από τον πάγο xλωμιασμένη;
Kι όμως ο κάλυκας ήταν μπουμπούκι τον χειμώνα.
Τι είναι αυτό το άγνωστο που αναδύεται και πάει να τιναχτεί;
Nαι, πονάει όταν σκάζουν τα μπουμπούκια,
πονάει γι αυτό που μεγαλώνει
και για το άλλο που κλεισμένο μένει.

Ναι, είναι πόνος πέφτοντας οι στάλες.
Από αγωνία τρέμοντας και κρέμονται βαριά,
γραπώνονται από το κλαδί, φουσκώνοντας, γλιστρούν-
αλλά το βάρος τις τραβάει κι ας είναι γραπωμένες.
Πόνος είναι να στέκεσαι διστακτικός, δειλός και διχασμένος
πόνος είναι να νιώθεις το κενό να σε τραβάει και να σου γνέφει,
κι εσύ να μένεις τρέμοντας μονάχα-
πόνος είναι να επιθυμείς να μείνεις
και μαζί να πέσεις.

Ξάφνου, την πιο κακιά στιγμή, που τίποτα δεν στέργει,
σκάζουν μες σε λαμπρή γιορτή όλα του δέντρου τα μπουμπούκια,
όταν ο φόβος έχει πια καταλυθεί
και αστραποβόλες πέφτουν οι στάλες του κλαδιού,
ξεχνώντας το φόβο του αγνώστου,
του ταξιδιού την αγωνία ξεxνώντας-
για μια στιγμή μονάχα νιώθουν να εμπιστεύονται
παραιτημένες μες στη θαλπωρή
που δημιουργεί τον κόσμο.

[μτφ: Μαργαρίτα Μέλμπεργκ]




Η 2η Στάση...

... αφορούσε την ποιητική γενιά του 1950, με προεξάρχοντα τον –βραβευμένο με το Νομπέλ Λογοτεχνίας τού 2011– Τούμας Τράνστραιμερ.

Η 3η Στάση...

... μάς έφερε στον 21ο αιώνα, και σε μετανάστες ποιητές που γράφουν στα Σουηδικά – όπως ο Γιάσιμ Μοχάμεντ από το Ιράκ, και ο Λι Λι από την Κίνα:






















Λι Λι


ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΜΗΤΕΡΑ ΝΑ ΜΟΥ ΕΞΗΓΕΙ ΚΙΝΕΖΙΚΑ ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑΤΑ


Στην αρχή πήρες την ΕΥΤΥΧΙΑ
Το ιδεόγραμμα δείχνει ρούχα και λιβάδια, μου εξήγησες
Σημαίνει πως ζεις στον παράδεισο
είσαι χορτάτος και δεν κρυώνεις
Είδα έναν ορυζώνα να περικλείεται
από ένα ποτάμι και ένα δάσος μπαμπού
Ευτυχία είπες είναι να μην αρρωσταίνεις
να είσαι ευγνώμων όταν σε εξαπατούν
και να ακούς το γέλιο σου όταν σε χαστουκίζουν.

Μετά μου έδειξες ένα ιδεογράμμα
που έμοιαζε με πριόνι
ή με το φυτό που το λένε «συστολή»
Αυτό σημαίνει «εγώ», είπες
Δείχνει έναν άνθρωπο και ένα όπλο
Για να γίνεις εγώ
πρέπει να οπλιστείς
Ο Τσένγκις Χάν είχε τα άλογά του, τα βέλη του
Ο Βούδας μπορούσε να διασχίσει το νερό
καβάλα σε λεπτό καλάμι

Ο Μάο γράφει ποίηση και πολεμά
Κι αν δεν έχεις καθόλου όπλα,
τότε τι γίνεται, ρώτησα
Τότε είσαι ανυπεράσπιστο ζώο
που κινδυνεύεις ανά πάσα στιγμή να σε σφάξουν
Θυμήσου: το να ξέρεις μια τέχνη
είναι και κι αυτό ένα όπλο, το καλύτερο
Ένα μαχαίρι δίπλα στο βόδι
Σημαίνει ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ, είπα, το ξέρω!
Παιδί μου, το ιδεόγραμμα αυτό σημαίνει πως
ό,τι μπορείς να σφάξεις
ή να το χρησιμοποιήσεις, είναι αντικείμενο
Και είδα το δέντρο έξω απ’ το παράθυρο ν’ αστράφτει
να γίνεται αμέσως χαρτί, λίπασμα, παιχνίδι
Για να ζήσεις σ’ αυτόν τον περίπλοκο κόσμο
πρέπει να γίνεις μαχαίρι (όσο πιο κοφτερό, τόσο το καλύτερο)
θα σκέφτεσαι τώρα, αλλά
όταν γίνεις μαχαίρι
είσαι πάλι εργαλείο, αντικείμενο.

Ένα τετράγωνο. Στη μέση ένας άνθρωπος
Σημαίνει ΦΥΛΑΚΗ
Οι τοίχοι μπορεί να είναι παλατιού
ή καλυβιού
Υπάρχουν αόρατοι τοίχοι
που σε φυλακίζουν με τη θαλασσινή αύρα
τη στιγμή ακριβώς που θέλεις να πετάξεις.

ΟΥΡΑΝΟΣ! Είπα με χαρά
Σωστά, αλλά όχι μόνο, είπες
Το ιδεόγραμμα σημαίνει επίσης ΚΕΝΟ
Κοίτα, στο επάνω μέρος έχει μια τρύπα, μια καταπακτή
το κάτω μέρος είναι η δουλειά
Ξανακοίταξα τον ουρανό: δυο δακρυσμένα μάτια
ένα στόμα που ουρλιάζει

Δυο άνθρωποι περπατούν δίπλα δίπλα
Σημαίνει ΑΚΟΛΟΥΘΩ, ΥΠΑΚΟΥΩ
Πώς γίνεται αυτό; Ρώτησα έκπληκτος
Τότε έφερες απ’ την κουζίνα δύο κούπες ρύζι
χτύπησες τη μία πάνω στην άλλη Πάνγκ!
και οι κούπες γίναν κομματάκια
Όπου υπάρχουν περισσότεροι από έναν άνθρωποι
υπάρχει πάντα καταπίεση, είπες
Για να πετύχει ο κοινός στόχος
οφείλεις να συμβιβαστείς
να θυσιάσεις τις ιδιοτροπίες σου
Γι’αυτό είπε ο Κουμφούκιος:
ο σοφός αποδεσμεύεται από την ομάδα

Μια γλώσσα δεξιά, νερό αριστερά
Σημαίνει ΖΩ
Το να ζεις δεν έχει καμμιά σχέση
με την επιτυχία ή τη δόξα
Αν το νερό είναι χώμα
η γλώσσα είναι δέντρο
Το ψάρι που σπαρταρά στο στεγνό χώμα
Είναι η καλύτερη ερμηνεία της ΖΩΗΣ

Ξαφνικά γύρισες την παλάμη
ΘΑΝΑΤΟΣ
Όταν ο ήλιος και τα όπλα
Θαφτούν μαζί
κάτω από μία τεντωμένη προβιά
Και κανένα χάδι ή απειλή
δεν μπορεί να προκαλέσει ρίγος


[από τη συλλογή Η καταγωγή (Στοκχόλμη, 2007) - μτφρ. από το σουηδικό πρωτότυπο: Μαργαρίτα Μέλμπεργκ. H μετάφραση δημοσιεύθηκε στο τεύχος Νοε. 2013 του "The Books' Journal".]

[φωτ.: Π.Ι.]